۱۰ نکته برای تبدیل کارآموزی به شغل تمام وقت 
حضور شرکتهای گروه ملی انفورماتیک در سومین نمایشگاه کار صدرا 
مدیریت ریسک فینتک، تهدیدات بالقوه برای شرکتهای فناوری مالی را شناسایی، ارزیابی و کاهش میدهد. رشد انفجاری صنعت فینتک، اهمیت مدیریت ریسک اثربخش را در آن برجسته میکند. پیشبینیها نشان میدهد که تا سال ۲۰۳۰، بازار جهانی فینتک به ۱.۵ تریلیون دلار خواهد رسید. شرکتهای فناوری مالی، که بیشتر به عنوان فینتک شناخته میشوند، اکنون با ریسک اختلال بالقوه از سوی قانونگذاران صنعت مواجه هستند. کلید جلوگیری از اختلال در کسبوکار و آنلاین نگه داشتن عملیات روزانه، ایجاد و پیادهسازی یک چارچوب مدیریت ریسک در فینتک است.
لذا در این مقاله از آکادینو به بررسی اصول اساسی مدیریت ریسک در صنعت فینتک و انواع ریسک در این صنعت، روشهای بهینه برای مدیریت ریسک در فینتک و در نهایت به نقش فناوری در مدیریت آن خواهیم پرداخت.
انواع ریسک در صنعت فینتک
صنعت فینتک با انواع مختلفی از ریسکها مواجه است. مدیریت ریسک مؤثر در فینتک شامل شناسایی و رسیدگی به ریسکهای رایج زیر است:
ریسک های نظارتی
چشمانداز نظارتی برای شرکتهای فینتک پیچیده و دائماً در حال تغییر است. رعایت مقررات غیرقابل مذاکره است. نمونههایی از مقررات به شرح زیر میباشند:
مقررات عمومی حفاظت از دادهها (GDPR)
دومین دستورالعمل خدمات پرداخت (PSD2)
مبارزه با پولشویی/شناسایی مشتری (AML/KYC)
این مقررات اغلب بر اساس حوزه قضایی متفاوت هستند و پیچیدگیهایی را برای شرکتهایی که در خارج از مرزها فعالیت میکنند، ایجاد میکنند. عدم رعایت آنها میتواند منجر به جریمههای سنگین، اقدامات قانونی و آسیب به اعتبار شود. به عنوان مثال، نقض GDPR میتواند منجر به جریمههایی تا سقف ۲۰ میلیون یورو (تقریباً ۲۰.۴ میلیون دلار آمریکا) یا ۴٪ از درآمد جهانی شرکت از سال مالی قبل، هر کدام که بیشتر باشد، شود. در همین حال، نقض مقررات میتواند اعتماد مشتری را از بین ببرد و مانع از توانایی شرکت در جذب سرمایهگذار شود.
ریسکهای عملیاتی
عملیات روزمره شامل ریسکهای بالقوه متعددی است که میتواند خدمات را مختل کرده و به کسب وکار آسیب رساند. این ریسکها عبارتند از:
مشکلات فنی: قطعی سیستم، اشکالات نرمافزاری یا مشکلات زیرساختی میتواند باعث وقفه در ارائه خدمات و ضررهای مالی شود.
خطاهای انسانی: اشتباهات کارمندان، مانند خطاهای ورود دادهها، میتواند عواقب قابل توجهی داشته باشد.
ناکارآمدی فرآیندها: فرآیندهای ضعیف طراحی شده میتوانند منجر به افزایش هزینهها و آسیبپذیری در برابر خطاها یا کلاهبرداری شوند.
ریسکهای عملیاتی میتوانند باعث اختلال در خدمات، ضررهای مالی و نارضایتی مشتری شوند. حتی مسائل جزئی نیز میتوانند عواقب زیادی در این صنعت داشته باشند.
ریسکهای امنیت سایبری
شرکتهای فینتک به دلیل دادههای مالی حساس خود، اهداف اصلی حملات سایبری هستند. تهدیدات در این حوزه متعدد و دائماً در حال تحول بوده که در ادامه مهمترین موارد آن ذکر شده است:
نقض دادهها: دسترسی غیرمجاز به دادههای مشتری میتواند منجر به سرقت هویت و کلاهبرداری شود.
آلودگی به بدافزار: ویروسها و باجافزارها میتوانند عملیات را مختل کرده و یکپارچگی دادهها را در معرض خطر قرار دهند.
اقدامات فیشینگ: حملات مهندسی اجتماعی میتوانند کارمندان را فریب دهند تا اطلاعات حساس را افشا نمایند.
اقدامات قوی امنیت سایبری برای محافظت از داراییهای شرکت و مشتری بسیار مهم است. این اقدامات شامل رمزگذاری قوی، احراز هویت چند عاملی، ممیزیهای امنیتی منظم و آموزش کارکنان میشود.
ریسکهای مالی
شرکتهای فینتک با ریسکهای مالی مختلفی روبهرو هستند که میتوانند بر ثبات و رشد آنها اثرگذار باشد که در ادامه به آنها اشاره شده است:
نوسانات بازار: نوسانات بازار مالی میتواند ارزش داراییها و سلامت مالی را تحت تاثیر قرار دهد.
ریسکهای اعتباری: برای پلتفرمهای وامدهی، عدم پرداخت وامگیرندگان میتواند به طور قابل توجهی بر سودآوری تأثیر بگذارد.
مسائل نقدینگی: اطمینان از جریان نقدی مداوم، یک چالش مداوم برای بسیاری از استارتآپهای فینتک است.
مدیریت صحیح ریسک فینتک برای حفظ ثبات و تقویت رشد ضروری است. این امر تنوعبخشی به جریانهای درآمدی و حفظ ذخایر سرمایه کافی را در برمیگیرد.
ریسکهای فروشنده و طرف ثالث
بسیاری از شرکتهای فینتک برای خدمات حیاتی خود به فروشندگان خارجی متکی هستند که این امر خطراتی را به همراه دارد:
امنیت دادهها: ارائهدهندگان شخص ثالث ممکن است به دادههای حساس دسترسی پیدا کرده و سطوح حمله بالقوه را افزایش دهند.
قابلیت اطمینان سرویس: وابستگی به سرویسهای خارجی میتواند منجر به اختلالات عملیاتی شود.
رعایت مقررات: همه شرکاء و فروشندگان باید به مقررات مربوطه پایبند باشند.
مدیریت مؤثر فروشندگان: این ریسکها را از طریق بررسیهای لازم، ممیزیهای منظم و کانالهای ارتباطی شفاف کاهش میدهد.
ریسکهای اعتباری
یک رخداد منفی میتواند به سرعت به یک بحران بزرگ اعتباری تبدیل شود. شرکتهای فینتک باید از تصویر برند و اعتماد مشتری خود محافظت نمایند. ریسکهای اعتباری میتوانند ناشی از موارد زیر باشند:
نقض امنیت: نشت دادهها یا حملات سایبری میتواند به شدت به اعتماد مشتری آسیب برساند.
نقض مقررات: عدم رعایت مقررات میتواند منجر به تبلیغات منفی شود.
ارائه خدمات ضعیف به مشتری: خدمات ضعیف میتواند به سرعت منجر به تبلیغات کلامی یا شفاهی منفی و از دست دادن مشتری شود.
فینتکهایی که فاقد برنامه مدیریت ریسک هستند و همچنین شرکتهای فینتکی که برنامههایی در سطح پایینتر دارند، باید اصول زیر را اجرا کنند:
کاهش ریسک در سطوح عالی
مدیریت اجرایی و هیات مدیره فینتکها باید برنامههای کاهش ریسک، کنترلهای داخلی و فرآیندهای حیاتی را درک کنند. ضروری است که آنها به منظور ایجاد فرهنگ و ساختار سازمانی برای حذف ریسکهای بالقوه و بالفعل و حفظ پروتکلهای سختگیرانه برای همه چیز، از مدیریت سرمایهگذاری گرفته تا امنیت و حریم خصوصی، ابتکار عمل داشته باشند.
تمرکز بر اقدامات مبتنی بر ریسک
یک برنامه ارزیابی رسمی ریسک برای فینتکها میتواند ریسکهای عملیاتی و نظارتی بالقوه را با تعریف و مستندسازی یک چارچوب ریسک شناسایی کند. پس از ایجاد چارچوب، باید آزمونهای دورهای را برای کاهش کنترل و شناسایی ریسک انجام داد.
مشوقهای اثربخش
ایده خوبی است که به کارمندان در تمام سطوح این اختیار داده شود که در صورت آگاهی یا نگرانی از ریسکهای مختلف، آن را مطرح کنند. مدیریت پایین، میانی و عالی باید پذیرای گفتگو در مورد ریسک با کارمندان باشند، زیرا آنها در سطوح مختلف شرکت، موارد متفاوتی را مشاهده میکنند. آنها باید تشویق شوند که نگرانیهای خود را مطرح کنند تا بتوان به درستی آنها را بررسی کرد.
پیشگیری از ریسک محصول جدید
در برههای از زمان، فینتکها ممکن است در حال توسعه محصولات و یا خدمات جدید در سازمانهای خود باشند. با هر پیشنهاد جدید، مدیریت ریسک باید مورد توجه قرار گیرد. با فکر کردن به خطرات احتمالی از قبل با رویکرد کنترل پیشنگر، میتوان از بسیاری از مسائلی که ممکن است در ادامه رخ دهد، جلوگیری نمود.
پاسخگویی
تمام ذینفعان سازمان، از جمله کارکنان پشتیبانی درآمدزا یا درآمدآفرین یا غیردرآمدزا، باید در قبال رعایت حد و آستانه تحمل ریسک مشخص پاسخگو باشند.
بهترین روشها یا روشهای بهینه برای مدیریت ریسک در فینتک
یک چارچوب مدیریت ریسک قوی به پیمایش انطباق با مقررات، تهدیدات امنیت سایبری و عدم قطعیتهای مالی کمک میکند. در ادامه برخی از بهترین شیوههای رایج ذکر شدهاند:
تشکیل یک تیم تخصصی مدیریت ریسک
یک تیم تخصصی برای نظارت بر تمام جوانب مدیریت ریسک بایستی ایجاد شود. این تیم بایستی وظایف زیر را انجام دهد:
مستقیماً به مدیریت ارشد و هیات مدیره گزارش دهد.
دارای مهارتهای متنوعی در حوزههای مختلف ریسک باشد.
دارای اختیار برای اجرای استراتژیهای کاهش ریسک در سراسر سازمان باشد.
به طور منظم وضعیت ریسک شرکت را ارزیابی و گزارش دهد.
پرورش فرهنگ آگاهی از ریسک
بهتر است آگاهی از ریسک به روشهای زیر در سراسر شرکت ترویج یابد.
تشویق کارمندان به شناسایی و گزارش ریسکهای بالقوه.
ارائه آموزش منظم در مورد اصول مدیریت ریسک.
درج ملاحظات ریسک در ارزیابیهای عملکرد.
ایجاد کانالهای باز برای کارمندان تا بدون ترس نگرانیهای خود را بیان کنند.
انجام منظم ارزیابیهای ریسک
ارزیابیهای جامع ریسک به طور منظم برای مدیریت ریسک فینتک بایستی انجام شود تا نتایج ذیل حاصل شود:
تهدیدهای بالقوه در تمام حوزههای کسبوکار شناسایی شود.
احتمال و تأثیر بالقوه هر ریسک ارزیابی شود.
ریسکها برای کاهش بر اساس شدت و احتمال اولویتبندی شود.
تغییرات در چشمانداز ریسک در طول زمان پیگیری شود.
اجرای اقدامات قوی امنیت سایبری
بهتر است در فناوریها و شیوههای پیشرفته امنیت سایبری سرمایهگذاری صورت گیرد که این مهم شامل موارد زیر است:
اجرای رمزگذاری قوی برای دادههای ذخیره شده و در حال انتقال.
استفاده از احراز هویت چند عاملی برای همه حسابهای کاربری.
انجام ممیزیهای امنیتی و آزمون نفوذ منظم.
ارائه آموزش مداوم امنیت سایبری برای همه کارمندان.
حفظ یک برنامه واکنش به حادثه برای واکنش سریع به نقضهای بالقوه و بالفعل.
ادغام مدیریت ریسک در توسعه محصول
ملاحظات ریسک در چرخه عمر توسعه محصول به شکل ذیل در نظر گرفته شود:
ارزیابی ریسکهای بالقوه در طی مرحله طراحی محصولات جدید.
اجرای اقدامات حفاظتی لازم قبل از عرضه.
انجام آزمونهای کامل برای شناسایی و رفع آسیبپذیریها.
بررسی و بهروزرسانی منظم محصولات موجود برای رفع ریسکهای نوظهور.
اطمینان از انطباق با مقررات
بهتر است مدیران و کارکنان از طریق فرآیندهای مداوم، با مقررات مربوطه مطابقت داشته باشند:
یک تیم یا مسئول انطباق اختصاصی را باید حفظ نماید.
به طور منظم سیاستها را بررسی و بهروزرسانی کرده تا تغییرات نظارتی را منعکس کند.
ممیزیهای داخلی را برای اطمینان از انطباق در همه زمینهها انجام دهد.
به طور فعال با نهادهای نظارتی برای رسیدگی به نگرانیها تعامل کند.
تدوین برنامههای تداوم کسبوکار و بازیابی پس از رخداد فاجعهبار
ایجاد برنامههای جامع برای کمک به تضمین تداوم کسبوکار. این مهم شامل موارد زیر است:
شناسایی عملکردها و سیستمهای حیاتی کسبوکار
تدوین رویههایی برای حفظ عملیات در سناریوهای مختلف
آزمون و بهروزرسانی منظم این برنامهها برای اطمینان از اثربخشی
آموزش کارکنان در نقشهایشان در طول بحران.
نقش فناوری در مدیریت ریسک فینتک
فناوریهای پیشرفته با افزایش تشخیص تقلب و خودکارسازی فرآیندهای انطباق، مدیریت ریسک فینتک را متحول میکنند. فناوری از چندین طریق مدیریت ریسک فینتک را بهبود میبخشد:
هوش مصنوعی و یادگیری ماشین برای تشخیص ریسک. الگوریتمهای هوش مصنوعی حجم عظیمی از دادهها را تجزیه و تحلیل میکنند تا ریسکهای احتمالی را در لحظه شناسایی کنند.
بلاکچین برای افزایش امنیت و شفافیت. بلاکچین امنیت بهتری را برای تراکنشهای مالی ارائه میدهد و به کاهش انواع خاصی از کلاهبرداری و ریسکهای عملیاتی کمک میکند.
راهکارهای مبتنی بر ابر یا کلاود برای مقیاسپذیری و انعطافپذیری. رایانش ابری زیرساختی مقیاسپذیر و مقاوم فراهم میکند و توانایی شرکتها را در مدیریت مؤثر ریسکها افزایش میدهد.
تجزیه و تحلیل دادهها برای بهبود بینش ریسک. ابزارهای تحلیلی پیشرفته، بینش عمیقتری نسبت به الگوها و روندهای ریسک فراهم میکنند. تجزیه و تحلیل دادهها به تصمیم گیری بهتر کمک میکند.
جمعبندی
مدیریت ریسک در فینتک به طور مستمر میتواند یک مزیت رقابتی ایجاد کند. شرکتهایی که در مدیریت ریسک سرآمد هستند، میتوانند نوآوری، رشد و اعتماد مشتری را به طور مؤثرتری حفظ کنند. اگر کسب وکار شما هنوز به طور فعال روی یک چارچوب مدیریت ریسک فینتک کار نمیکند، در صورت وضع و اجرای مقررات، ممکن است با موانع جدی روبهرو شود.
بهتر است قبل از اینکه مقررات به واقعیت تبدیل شوند، در مورد ریسکهای موجود در شرکت خود و اصول اساسی مدیریت آن فکر کنید. در همین راستا آکادمی گروه ملی انفورماتیک به شرکتهای فینتک کمک میکند تا با مدیریت ریسک در صنعت فینتک و اصول اساسی آن آشنا شوند. در واقع آکادینو به کمک اساتید خبره و توانمند در صنعت اقدام به برگزاری ورکشاپهای آموزشی و بوتکمپهای تخصصی در این حوزه مینماید. لذا برای اطلاع از چگونگی برگزاری رویدادهای مذکور، با ما تماس بگیرید.