۱۰ نکته برای تبدیل کارآموزی به شغل تمام وقت 
حضور شرکتهای گروه ملی انفورماتیک در سومین نمایشگاه کار صدرا 
گپ و گفت با دکتر لگزایی درباره پروژه Core Banking
در سومین قسمت آکادینوگپ که با حضور دکتر علیرضا لگزایی چهره شناخته شده صنعت بانکداری الکترونیک و نظامهای پرداخت برگزار شد، روندهای نوین در صنعت بانک و نقش کلیدی مدیران در رشد این صنعت مورد توجه قرار گرفت.
آکادمی گروه ملی انفورماتیک (آکادینو) در قسمت سوم پادکست خود با عنوان «آکادینوگپ»، میزبان دکتر علیرضا لگزایی، عضو هیئت مدیره بانک خاورمیانه بود که سالها به عنوان معاون فناوری اطلاعات و عضو هیئت مدیره بانک ملت فعالیت کرده است. در این قسمت، تجربیات مسیر حرفهای این فعال صنعت بانکداری الکترونیک را در پروژهCore Banking بانک ملت شنیدیم.
آکادینوگپ فرصتی منحصر به فرد برای علاقهمندان به صنعت پرداخت فراهم کرده است تا از دانش و تجربیات مدیران پیشکوست این صنعت بهرهبرداری و مسیر حرفهای خود را با دقت بیشتری پایهگذاری کنند.
قسمت سوم آکادینو گپ با دکتر لگزایی درباره پروژه Core Banking
دکتر علیرضا لگزایی، عضو هیاتمدیره و معاون مدیرعامل در برنامهریزی و توسعه سازمانی بانک خاورمیانه، مهمان سومین قسمت از آکادینوگپ بود. وی با بیش از دو دهه فعالیت در صنعت بانک و پرداخت، از تجربیات گسترده خود در پروژههایی همچون «پروژه کارت سوخت»، «طرح خرید تضمینی گندم»، «ثبتنام الکترونیکی عمره مفرده» و «پروژه Core Banking در بانک ملت» سخن گفت. وی یادآور شد که هر یک از این پروژهها با بهرهگیری از سیستمهای پیشرفته در راستای ارائه خدماتی سریعتر، دقیقتر و متناسب با نیاز مشتری ایجاد شده و به کار گرفته میشوند.
پروژه Core Banking راهکاری برای توسعه سیستمهای بانکی
دکتر لگزائی از پروژه Core Banking به عنوان یک راهکار همهجانبه در صنعت بانکی یاد کرد که شامل ماژولهای متعددی است. این ماژولها که امروزه گستردهتر از قبل هم شدهاند مواردی همچون مدیریت ریسک، حسابرسی داخلی، بانکداری باز (Open Banking)، بانکداری به عنوان خدمت و … را تشکیل داده و به عنوان زیرساختهای فناوری بانک به شمار میروند. به همین دلیل و برای راهبری و ایفای نقش در عرصه فناوری نیاز به سرمایهگذاری در راستای بهبود و بهروزرسانی این زیرساختها بیش از پیش احساس میشود.
نقش مدیران بالادستی در دستاوردهای سازمانی
دکتر لگزایی در ادامه صحبتهای خود در سومین قسمت از آکادینوگپ، از اهمیت بالای مدیران بالادستی و رهبران سازمان در کسب موفقیتهای سازمانی سخن گفت. وی ساختار سازمانی و رهبر سازمان را عامل موثری در دستاوردهای آن سازمان برشمرد و دلیل این مساله را در اهمیت بالای تصمیمات استراتژیک مدیران در موفقیت یا افول سازمان دانست.
دکتر لگزایی اشاره کرد که پیادهسازی و موفقیت پروژههایی مانند Core Banking، هیچگاه بدون تصمیمگیری استراتژیک مدیران ارشد سازمان برای طراحی و توسعه محصولی مطابق با نیازهای جامعه مشتریان امکانپذیر نبوده است.
پروژه Core Banking چیست؟ تعریف و ماهیت
واژه Core Banking System (CBS) به سیستمی اطلاق میشود که تمام عملکردهای اصلی (Core) بانکی را از یک هسته مرکزی واحد و یکپارچه مدیریت میکند.
هسته اصلی عملیات (Core Functions)
این سیستم ماژولهای حیاتی زیر را در بر میگیرد:
مدیریت حسابها و سپردهها: شامل حسابهای جاری، پسانداز، کوتاهمدت و بلندمدت، و مدیریت چرخه حیات حساب.
وام و تسهیلات: پردازش درخواست وام، ارزیابی اعتبار، مدیریت وثایق، زمانبندی بازپرداخت و وصول اقساط.
مدیریت مشتری (Customer Information File – CIF): ایجاد یک دیدگاه ۳۶۰ درجه یکپارچه از هر مشتری، بدون تکرار یا پراکندگی اطلاعات.
تراکنشهای روزانه: شامل دریافت و پرداخت نقدی، چک، حوالجات، و عملیات تسویه حساب (Clearing).
حسابداری و دفترداری عمومی (General Ledger): ثبت و نگهداری کلیه معاملات مالی بانک به صورت لحظهای و متمرکز.
خدمات الکترونیکی و کانالها: پشتیبانی از خودپردازها (ATM)، پایانههای فروش (POS)، اینترنت بانک، موبایل بانک و سایر کانالهای توزیع.
گذار از سیستمهای سنتی (جزیرهای)
در گذشته، بانکها از سیستمهای مجزا برای هر شعبه یا هر محصول (مثلاً یک سیستم برای سپردهها و یک سیستم دیگر برای وامها) استفاده میکردند. این سیستمهای جزیرهای باعث:
-
عدم یکپارچگی اطلاعات: مشتری در هر شعبه یک کد مشتری متفاوت داشت.
-
فرآیندهای دستی و کُند: انتقال اطلاعات بین سیستمها زمانبر بود.
-
گزارشدهی تأخیری: اطلاعات لحظهای و دقیق در دسترس نبود.
پروژه Core Banking با ایجاد یک بانک اطلاعاتی متمرکز و واحد، به این پراکندگی پایان داد و امکان ارائه خدمات به صورت “هر جا که هستید” (Anywhere Banking) را فراهم آورد.
مزایای کلیدی اجرای پروژه Core Banking
پروژه Core Banking از بزرگترین و پرهزینهترین پروژههای فناوری اطلاعات در صنعت مالی هستند، اما مزایای استراتژیک آنها این سرمایهگذاری را توجیه میکند:
۱. افزایش کارایی عملیاتی و کاهش هزینهها
اتوماسیون فرآیندها: بسیاری از فرآیندهای دستی و تکراری خودکار میشوند، که خطای انسانی را کاهش میدهد.
کاهش زمان پردازش: با حذف مراحل میانی و واسطهها، زمان انجام تراکنشها و ارائه محصولات جدید به بازار (Time-to-Market) به شدت کاهش مییابد.
کاهش هزینههای نگهداری: به جای نگهداری چندین سیستم قدیمی و متفاوت، فقط یک سیستم مرکزی نگهداری میشود.
۲. بهبود تجربه مشتری و نوآوری
دیدگاه ۳۶۰ درجه: کارمندان میتوانند سوابق کامل و یکپارچهای از رابطه مشتری با بانک داشته باشند و خدمات شخصیسازی شده ارائه دهند.
سرویسدهی ۲۴/۷: امکان ارائه خدمات بانکی به صورت شبانهروزی و بدون وقفه، از طریق کانالهای مختلف.
توسعه سریع محصول: معماری مدرن Core Banking (معمولاً مبتنی بر سرویس – SOA) به بانک اجازه میدهد تا محصولات و خدمات نوآورانه را به سرعت تعریف و عرضه کند.
۳. مدیریت ریسک و انطباق بهتر
دادههای لحظهای و دقیق: دسترسی لحظهای به وضعیت مالی بانک (سود و زیان، نقدینگی، ریسک) امکان تصمیمگیری بهتر و به موقع را فراهم میکند.
انطباق با قوانین (Regulatory Compliance): سهولت در جمعآوری، پردازش و گزارشدهی دادهها برای نهادهای نظارتی (مانند بانک مرکزی، نهادهای مبارزه با پولشویی و…) به دلیل ساختار متمرکز داده.
امنیت بالاتر: متمرکزسازی سیستمهای امنیتی و کنترلهای دسترسی.
۴. توانمندی برای بانکداری باز (Open Banking) و دیجیتال
Core Banking یک بستر حیاتی برای ورود به عصر بانکداری دیجیتال و نئوبانکها است. بدون این زیرساخت، پیادهسازی سرویسهایی مانند Open Banking (از طریق APIها)، کیف پولهای دیجیتال، و خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی عملاً غیرممکن است.
اجزای اصلی یک سیستم پروژه Core Banking مدرن
یک راهکار پروژه Core Banking معمولاً از ماژولها و لایههای مختلفی تشکیل شده است که با یکدیگر در تعامل هستند:
لایه تعامل با مشتری (Channels): اینترنت بانک، موبایل بانک، شعبه، دستگاههای خودپرداز، POS. این لایه واسط بین کاربر و هسته اصلی است.
ماژول مدیریت مشتری (CIF): نگهداری و مدیریت متمرکز اطلاعات هویتی و مالی کامل مشتریان (شناسه، آدرس، ارتباطات، محصولات فعال).
ماژول سپرده و حسابداری: پردازش انواع سپردهها، محاسبه سود، مدیریت جریانات نقدی و ثبت لحظهای تراکنشها در دفترکل.
ماژول وام و تسهیلات: مدیریت کامل چرخه تسهیلات شامل درخواست، ارزیابی، پرداخت، وثیقه، بازپرداخت و فرآیندهای وصول.
لایه واسط برنامهنویسی (API Layer): مهمترین بخش برای مدرنسازی. امکان اتصال آسان و استاندارد Core Banking به سایر سیستمهای داخلی (مانند هوش کسب و کار) و شرکای خارجی (مانند فینتکها و سامانههای پرداخت).
سیستمهای پشتیبانی: شامل مدیریت اسناد، مدیریت ریسک، ضد پولشویی (AML)، و سیستمهای گزارشدهی نظارتی.
کلام پایانی
استفاده از تجربه مدیران برجسته صنعت بانک و پرداخت میتواند یکی از بهترین راهنمایان برای افرادی باشد که در ابتدای مسیر قرار دارند. این مدیران با تجربیات خود، مسیر صنعت را تغییر دادهاند و دستاوردهای مهمی از جنس خدمات بهبودیافته و افزایش نوآوری و بهرهوری را به ارمغان آوردهاند. سومین قسمت آکادینوگپ با حضور دکتر لگزائی، به بررسی روندهای نوین در صنعت بانک و نقش کلیدی مدیران در رشد این صنعت، پرداخت.
وی در سخنان خود فعالیتهایی که منجر به دستاوردهای چشمگیر در سازمانها میشوند را ماحصل تلاشهای یک تیم و در راس آن یک مدیر جسور عنوان کرد که تصمیمات استراتژیک اتخاذ میکنند. دکتر لگزائی به نقش مهم مرحوم منوچهری در طراحی و آقای دکتر دیواندری در پیادهسازی پروژه Core Banking در بانک ملت اشاره کرد و این پروژه را دستاورد اعتماد ایشان به ظرفیتهای داخلی دانست.
هر قسمت از این پادکست با حضور مدیران متخصص، چراغ راهی برای علاقهمندان به صنعت بانک و پرداخت در راستای هدفگذاری دقیقتر خواهد بود.