تفاوت بلاک‌چین‌های عمومی و خصوصی و کاربردهای آن‌ها

فناوری بلاکچین با ارائه روشی غیرمتمرکز، شفاف و ایمن برای مدیریت داده‌ها و تراکنش‌ها، بخش‌های مختلفی را متحول کرده است. با این حال، همه بلاکچین‌ها به صورت یکسان ایجاد نشده‌اند. در واقع وقتی صحبت از فناوری بلاکچین می‌شود، یکی از تمایزات کلیدی که اغلب مطرح می‌شود، تفاوت بین بلاکچین‌های عمومی و خصوصی است.

در حالی که هر دو نوع بلاکچین به عنوان دفتر کل غیرمتمرکز و امن برای ثبت تراکنش‌ها عمل می‌کنند، از نظر دسترسی، کنترل و عملکرد کلی تفاوت‌های اساسی دارند. درک این تفاوت‌ها برای مشاغل و افرادی که به دنبال بهره‌برداری مؤثر از فناوری بلاکچین هستند، بسیار مهم است و برای هر کسی که به دنبال پاسخ به این سؤال است که بلاکچین‌ها چگونه کار می‌کنند و پیاده‌سازی آنها برای راهکار‌های تجاری چگونه است، اهمیت زیادی دارد.

لذا این مقاله از آکادینو با در نظر گرفتن ویژگی‌ها، موارد استفاده و پیامدهای آنها، تفاوت‌های کلیدی بین بلاکچین‌های عمومی و خصوصی را مورد بحث قرار می‌دهد.

بلاکچین عمومی چیست؟

یک بلاکچین عمومی یک شبکه غیرمتمرکز است که در آن هر کسی می‌تواند به آن ملحق شوند، در آن شرکت کند و تراکنش‌ها را مشاهده نماید. این تراکنش‌ها که ثبت شده و برای همه قابل دسترسی هستند و شفافیت و اعتماد کامل در سیستم را تضمین می‌کنند، در بلاکچین دفتر کل عمومی نامیده می‌شوند. بلاکچین عمومی بر روی یک شبکه غیرمتمرکز عمل می‌کند، به این معنی که هیچ نهاد واحدی آن را کنترل نمی‌کند.

شرکت‌کنندگان در یک بلاکچین عمومی می‌توانند ناشناس باقی بمانند و شبکه بر اساس یک مکانیسم اجماع مانند اثبات کار (PoW) یا اثبات سهام (PoS) عمل می‌کند. بیت‌کوین و اتریوم شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های بلاکچین عمومی هستند که در آنها همه تراکنش‌ها در دفتر کل عمومی ثبت می‌شوند و هر کسی می‌تواند آنها را مشاهده نماید.

بلاکچین‌های عمومی، بستری ایمن و شفاف برای بسیاری از کاربردهای فراتر از ارزهای دیجیتال ارائه می‌دهند. در حوزه مراقبت‌های بهداشتی، آنها می‌توانند اشتراک‌گذاری پرونده‌های سلامت الکترونیکی را افزایش داده و شفافیت زنجیره تامین پزشکی را بهبود بخشند. امور مالی بخش دیگری است که از فناوری بلاکچین عمومی بهره‌مند می‌شود و کاربردهایی در تایید هویت دیجیتال و پرداخت‌های فرامرزی دارد. این صنایع با بهره‌گیری از ماهیت غیرمتمرکز و تغییرناپذیر بلاکچین‌های عمومی، می‌توانند کارایی، امنیت و اعتماد را بهبود بخشند و در عین حال به افراد این امکان را بدهند که داده‌های خود را کنترل کنند.

ویژگی‌های کلیدی بلاک‌چین‌های عمومی

تمرکززدایی: بلاکچین‌های عمومی بدون یک مرجع مرکزی عمل کرده و کنترل را در سراسر شبکه توزیع می‌کنند.

شفافیت: تراکنش‌ها برای همه شرکت‌کنندگان قابل مشاهده بوده و پاسخگویی و اعتماد را تضمین می‌کنند.

تغییرناپذیری: پس از ثبت، داده‌ها قابل تغییر نیستند و یکپارچگی بلاکچین را ضمانت می‌کنند.

امنیت: بلاکچین‌های عمومی با استفاده از رمزنگاری، بسیار ایمن می‌باشند.

بلاک‌چین‌ خصوصی چیست؟

برخلاف بلاکچین‌های عمومی، بلاکچین‌های خصوصی شبکه‌هایی دارای مجوز هستند که فقط برای شرکت‌کنندگان مجاز قابل دسترسی هستند. آنها معمولاً مشارکت را به یک گروه از پیش تعریف‌شده از افراد یا سازمان‌ها محدود می‌کنند. به عنوان مثال می‌توان به راهکارهای سازمانی برای مدیریت زنجیره تامین و خدمات مالی اشاره کرد. بلاکچین‌های خصوصی در بخش‌های مختلف، از جمله مدیریت زنجیره تامین یا دولت، کاربرد دارند.

مدیریت زنجیره تامین از افزایش شفافیت و قابلیت ردیابی بهره‌مند می‌شود، در حالی که دولت‌ها می‌توانند از بلاکچین‌های خصوصی برای سیستم‌های رأی‌گیری ایمن، تایید هویت و خدمات دولتی قابل اعتماد استفاده کنند.

در واقع یک بلاکچین خصوصی یک شبکه مجاز است که در آن فقط طرف‌های مجاز می‌توانند در اعتبارسنجی تراکنش‌ها شرکت کنند. کنترل دسترسی در یک بلاکچین خصوصی متمرکزتر است و شرکت‌کنندگان معمولاً نهادهای شناخته‌شده‌ای هستند. بلاکچین‌های خصوصی اغلب توسط شرکت‌ها برای موارد استفاده خاص که نیاز به حریم خصوصی، مقیاس‌پذیری و کنترل بر شبکه دارند، استفاده می‌شوند. از بلاکچین خصوصی می‌توان به راهکارهای سازمانی مانند هایپرلجر و کوردا اشاره کرد که به کسب‌وکارهایی که به حریم خصوصی و دسترسی کنترل‌شده نیاز دارند، خدمات ارائه می‌دهند.

ویژگی‌های کلیدی بلاک‌چین‌های خصوصی

کنترل دسترسی: فقط شرکت‌کنندگان مجاز می‌توانند به شبکه ملحق شوند و با آن تعامل داشته باشند.

حریم خصوصی: تراکنش‌ها و داده‌ها فقط برای شرکت‌کنندگانی که مجوزهای لازم را دارند قابل مشاهده هستند و محرمانگی را تضمین می‌کنند.

مدیریت: یک نهاد یا کنسرسیوم مرکزی، بلاکچین را اداره می‌کند، تغییرات پروتکل را انجام می‌دهد و در مورد دسترسی تصمیم‌گیری می‌کند.

تفاوتهای کلیدی بین بلاک‌چین‌های عمومی و خصوصی

بلاکچین‌های عمومی و خصوصی از نظر معماری، نحوه‌ مدیریت، سرعت تراکنش و بهره‌وری هزینه تفاوت‌های قابل توجهی با یکدیگر دارند. در ادامه تفاوت‌های بین بلاکچین‌های خصوصی و عمومی مورد بررسی قرار گرفته است:

دسترسی و مشارکت: مهم‌ترین تفاوت بین بلاکچین‌های عمومی و خصوصی، سطح دسترسی و مشارکت است. بلاکچین‌های عمومی شبکه‌های بازی هستند که هر کسی می‌تواند به آنها ملحق شود، آنها را بخواند و در بلاکچین ثبت نماید.. در مقابل، بلاکچین‌های خصوصی دسترسی را به شرکت‌کنندگان مجاز محدود می‌کنند و آنها را برای برنامه‌های تجاری که نیاز به دسترسی مجاز دارند، مناسب‌تر می‌کنند.

معماری: بلاکچین‌های عمومی غیرمتمرکز هستند و هیچ مرجع مرکزی شبکه را کنترل نمی‌کند. برعکس، بلاکچین‌های خصوصی تحت کنترل متمرکز عمل می‌کنند و دسترسی به آنها محدود به شرکت‌کنندگان مجاز است.

حکمرانی: شرکت‌کنندگان شبکه به صورت گروهی بلاکچین‌های عمومی را اداره می‌کنند، در حالی که یک سازمان یا کنسرسیوم خاص، بلاکچین‌های خصوصی را مدیریت می‌کند.

سرعت تراکنش: به دلیل مکانیسم‌های اجماع مورد نیاز برای اعتبارسنجی، بلاکچین‌های عمومی معمولاً سرعت تراکنش‌های کندتری نسبت به بلاکچین‌های خصوصی دارند که به دلیل کنترل متمرکز می‌توانند تراکنش‌ها را سریع‌تر پردازش کنند.

مقرون به صرفه بودن: کارمزد تراکنش‌ها در بلاکچین‌های عمومی به دلیل ازدحام شبکه و رقابت برای فضای بلاک می‌تواند بالاتر باشد. بلاکچین‌های خصوصی که غیرمتمرکز نیستند، اغلب هزینه‌های تراکنش کمتری دارند.

مکانیسم اجماع: بلاکچین‌های عمومی معمولاً به مکانیسم‌های اجماع غیرمتمرکز مانند PoW یا PoS متکی هستند، که در آن شرکت‌کنندگان شبکه در مورد اعتبار تراکنش‌ها به توافق می‌رسند. از سوی دیگر، بلاکچین‌های خصوصی اغلب از الگوریتم‌های اجماع متمرکز استفاده می‌کنند که توسط گروه منتخبی از اعتبارسنج‌ها کنترل می‌شوند.

حریم خصوصی و امنیت: اگرچه بلاکچین‌های عمومی شفافیت و تغییرناپذیری ارائه می‌دهند، اما ممکن است همان سطح از حریم خصوصی و امنیت را که بلاکچین‌های خصوصی ارائه می‌دهند، ارائه ندهند. بلاکچین‌های خصوصی به گونه‌ای طراحی شده‌اند که با محدود کردن دسترسی به کاربران مجاز و ارائه کنترل بیشتر بر شبکه، حریم خصوصی و امنیت داده‌ها را افزایش دهند.

موارد استفاده: بلاکچین‌های عمومی برای برنامه‌هایی که نیاز به شفافیت، مقاومت در برابر سانسور و تغییرناپذیری دارند، مانند ارزهای دیجیتال و برنامه‌های غیرمتمرکز، ایده‌آل هستند. بلاکچین‌های خصوصی برای موارد استفاده سازمانی که شامل داده‌های حساس، الزامات انطباق و نیاز به مقیاس‌پذیری و کنترل بر شبکه هستند، مناسب‌تر میباشند.

به طور خلاصه، تفاوت‌های بین بلاکچین‌های عمومی و خصوصی در دسترسی و مشارکت، معماری، حکمرانی، سرعت تراکنش، مقرون به صرفه بودن، کنترل (حریم خصوصی و امنیت)، مکانیسم‌های اجماع و موارد استفاده نهفته است. بلاکچین‌های عمومی مشارکت آزاد و شفافیت را ارائه می‌دهند، در حالی که بلاکچین‌های خصوصی دسترسی محدود و حریم خصوصی و امنیت بیشتری را فراهم می‌کنند. درک این تمایزات برای انتخاب راه‌حل بلاکچین مناسب برای نیازها و الزامات خاص تجاری در صنایع رمزنگاری و مالی ضروری است.

مزایای بلاکچین عمومی

امنیت از طریق تمرکززدایی در بلاکچین: ماهیت توزیع‌شده، خطر خرابی‌ها و حملات تک‌نقطه‌ای را کاهش می‌دهد.

شفافیت: دسترسی آزاد به داده‌های تراکنش، اعتماد بین شرکت‌کنندگان را تقویت می‌کند.

مقاومت در برابر سانسور: تمرکززدایی در بلاکچین تضمین می‌کند که هیچ نهاد واحدی نمی‌تواند شبکه را کنترل یا سانسور نماید.

مزایای بلاکچین‌ خصوصی

سرعت تراکنش‌های سریع‌تر: شرکت‌کنندگان محدود و دسترسی کنترل‌شده منجر به پردازش سریع‌تر تراکنش‌ها می‌شود.

مقیاس‌پذیری: مقیاس‌پذیری آسان‌تر برای نیازهای خاص کسب‌وکار بدون محدودیت‌های مکانیسم‌های اجماع عمومی.

حریم خصوصی بهبودیافته: مناسب برای کسب‌وکارهایی که نیاز به محرمانگی و حفاظت از داده‌ها دارند.

معایب بلاک‌چین‌های عمومی و خصوصی

در حالی که بلاک‌چین‌های عمومی و خصوصی مزایای متمایزی ارائه می‌دهند، اما با مجموعه‌ای از چالش‌های خاص خود نیز همراه هستند.  بلاکچین‌های عمومی با محدودیت‌هایی مانند مصرف بالای انرژی به دلیل قدرت محاسباتی مورد نیاز برای مکانیسم‌های اجماع مواجه هستند. علاوه بر این، ماهیت عمومی این بلاکچین‌ها می‌تواند منجر به نگرانی‌هایی در مورد حریم خصوصی شود، زیرا داده‌های تراکنش برای همه قابل مشاهده است.

مقیاس‌پذیری مساله دیگری است، زیرا تعداد تراکنش‌هایی که می‌توانند در یک بازه زمانی مشخص پردازش شوند، محدود است. از طرفی، ممکن است بلاکچین‌های خصوصی به شفافیت و اعتماد بیشتری نیاز داشته باشند، زیرا یک مرجع مرکزی آنها را کنترل می‌کند. درجه تمرکززدایی اغلب محدود است و نگرانی‌هایی را در مورد سانسور و دستکاری ایجاد می‌کند. علاوه بر این، در حالی که بلاکچین‌های خصوصی می‌توانند به سرعت تراکنش بالاتری دست یابند، ممکن است با رشد شبکه با چالش‌های مقیاس‌پذیری روبه رو شوند.

انتخاب بین بلاک‌چین‌های عمومی و خصوصی

انتخاب بین بلاکچین خصوصی در مقابل بلاکچین عمومی به الزامات خاص یک پروژه یا سازمان بستگی دارد. بلاکچین‌های عمومی، مانند ارزهای دیجیتال و امور مالی غیرمتمرکز، برای برنامه‌هایی که تمرکززدایی، شفافیت و تغییرناپذیری را در اولویت قرار می‌دهند، ایده‌آل هستند. بلاکچین‌های خصوصی برای موارد استفاده سازمانی که در آن‌ها حریم خصوصی، کنترل و عملکرد داده‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است، مناسب‌تر میباشند.

جمع‌بندی

بلاک‌چین‌های عمومی و خصوصی مزایای متمایزی ارائه می‌دهند و برای موارد استفاده مختلف مناسب هستند. درک تفاوت‌های اساسی بین این دو نوع بلاکچین برای تصمیم‌گیری آگاهانه در مورد پذیرش فناوری بلاکچین بسیار مهم است. سازمان‌ها با بررسی دقیق الزامات خاص یک پروژه، می‌توانند مدل بلاکچینی را انتخاب کنند که به بهترین وجه با اهداف آنها همسو باشد.

در همین راستا آکادمی گروه ملی انفورماتیک قصد دارد با برگزاری رویدادهای آموزشی مختلف مانند ورک‌شاپها و بوت کمپ های آموزشی در حوزه بلاکچین گام مهمی در به اشتراک گذاری دانش آن در صنعت مالی نماید و بستر مناسبی برای غنی سازی این دانش و نحوه کاربردی نمودن آن در حوزه های فناوری اطلاعات و فناوری مالی باشد. از این رو برای آشنایی با خدمات آکادمی گروه ملی انفورماتیک و نحوه برگزاری رویدادهای آموزشی و زمان و مکان آن، آکادینو در شبکه های اجتماعی دنبال نمایید.

منابع

https://www.chiliz.com/difference-between-public-blockchain-and-private-blockchain/

https://www.bitget.com/wiki/what-diference-between-public-and-private-blockchain